czwartek, 20 czerwca 2013

Yellowstone – jeden z najsłynniejszych parków narodowych

Od podstawówki nauczyciel od przyrody czy później już geografii wmawiał nam, że Yellowstone to nie tylko najstarszy, ale także jeden z najbardziej znanych parków narodowych na świecie. Ale czy wyjaśnił, dlaczego? Dlaczego odwiedzany jest co roku przez miliony turystów? Dlaczego wszyscy podróżnicy marzą o tym, aby tam się znaleźć?


Niezwykłe ukształtowanie powierzchni Yellowstone powstało w wyniku szeregu erupcji około pięćdziesięciu milionów lat temu. Najpierw wypiętrzyło się pasmo Absaroka, a potem, po dwudziestu milionach lat dalszej działalności wulkanów, nastąpił okres względnego spokoju, w czasie którego nastąpił trwający do dziś proces wydźwigania pasma Teton.
Jednak największy kataklizm wydarzył się około sześćset tysięcy lat temu. Aby przybliżyć skalę tego wydarzenia, wyobraźmy sobie erupcję wulkanu Krakatau, znajdującego się między Sumatrą a Jawą. Huk eksplozji słyszany był z odległości tysiąca sześciuset kilometrów, a pył wulkaniczny utrzymywał się w atmosferze przez trzy lata. Dotarł nawet na drugi koniec świata – nad Londyn. Zniszczeń w okolicy Krakatau nie da się opisać, pomyślmy więc, co było w przypadku wybuchu wulkanu umiejscowionego w samym środku dzisiejszego parku Yellowstone – był dziesięć razy silniejszy od tego między Sumatrą a Jawą.
Po wybuchu w samym środku wulkanu ziała wielka kaldera*. Jej fragment wypełnił się w wyniku kolejnych erupcji (tym razem nie tak groźnych), zatarły się wyraźne niegdyś krawędzie, resztę śladów pousuwały plejstoceńskie lodowce, jednak mimo to sporą cześć kaldery wypełniła woda. Tak powstało Jezioro Yellowstone.
Takie warunki atmosferyczne i geologiczne to raj dla gejzerów. To dlatego w Yellowstone jest ich najwięcej niż gdziekolwiek indziej na świecie. Położony jest średnio dwa tysiące czterysta metrów nad poziomem morza. W rejonach położonych niżej w miesiącach letnich temperatura nie przekracza dwudziestu siedmiu stopni Celsjusza, jednak w nocy, szczególnie na wyższych wysokościach, może spaść nawet poniżej zera. Ważny jest też fakt, że na terenie parku występowały i nadal występują wulkany. To dzięki nim na tym terenie występują gejzery.
Otwór gejzeru jest końcem wielkiego komina, od którego często wychodzą liczne korytarze oraz tak zwane kawerny, czyli pustki, gdzie gromadzą się wody gruntowe ogrzane od otaczającej skały, które z kolei są nagrzewane przez zalegającą niżej magmę. Słup wody zgromadzony w kominie osiąga stopień wrzenia* najpierw w najniższej, a potem w najwyższej części. Wraz z przybliżaniem się do powierzchni spada temperatura wrzenia wody, co tylko wzmaga siłę wybuchu. W najwyższej części gejzeru tworzy się para wodna i wzrasta ciśnienie powodując wyniesienie ich na ziemię.
Kolejnym ciekawym zjawiskiem są kolorowe gorące źródła znane jako Grand Prismatic Spring. Powstały wskutek obecności komory magmowej występującej na obszarze całego parku. Powoduje to podgrzewanie się wód gruntowych na przykład deszczu czy roztopionego śniegu, które wsiąkają w ziemię, a następnie są wypychane w postaci gorących źródeł.
Jednak najbardziej charakterystycznym dla Grand Prismatic Spring jest feeria barw, które przyciągają oko. Wzdłuż brzegów osadza się krzemionka, która przybiera rudawy, czasem brązowy, czerwony czy ciemnożółty odcień. Brzeg jeziora przybiera zieloną barwę dzięki żyjącym tam sinicom. Bliżej środka kolor jest turkusowy, a w samym centrum – granatowy. Takie barwy powstają dzięki wodzie, która rozprasza światło, a nie – jak kiedyś sądzono – bakteriom.
Nieważne, ile człowiek ogarnie rozumem, ile się nauczy i co wyliczy, natura pozostaje niedościgniona w swoim geniuszu.

* Dziura w wulkanie, która powstała wskutek bardzo silnego wybuchu niszczącego górną jego część
* Stopień wrzenia pod ziemią jest większy niż na niej. Więc jeśli u nas temperatura wrzenia wody wynosi sto stopni Celsjusza, to sto pięćdziesiąt metrów pod nami – dwa razy tyle.

Źródła tekstu: „Parki Narodowe USA (zachód)” Jeffrey Pike, portalwiedzy.onet.pl, pl.wikipedia.org

Źródła zdjęć: pl.gdefon.com, nationalparkguides.com, zso4poznan02.w.interia.pl, zmescience.com


6 komentarzy :

  1. Pisałam o nim prace zaliczeniową w szkole ;)

    OdpowiedzUsuń
  2. Ciekawe, też bym chciała tam pojechać, przede wszystkim chciałabym zobaczyć 'gejzery na żywo'

    OdpowiedzUsuń
  3. Przyda mi się to na poprawkę końcową hahaha. Uwielbiam gegre, historia o Ziemi jest ekscytująca -.-

    OdpowiedzUsuń
  4. ciekawe ;) jakiś czas temu czytałam w gazecie 'Świat Wiedzy' o parku Yellowstone ;)

    OdpowiedzUsuń
  5. Super blog *o* Bardzo mi się od razu spodobał.

    http://maddie-blog013.blogspot.com/

    OdpowiedzUsuń
  6. Chciałabym tam pojechać :)

    OdpowiedzUsuń

☆Dziękuję za Twój komentarz
☆Zostaw proszę link do swojego bloga - odwdzięczę się za Twoją opinię
☆Nie uznaję "obserwacji za obserwację", obserwuję tylko te blogi, które mi się podobają.